غیبت ساختار ذهنی منطبق با آرمانها در جنبش‌های اجتماعی ایران

شاهو حسینی

 هرگونە تغییر و تحولی مبتنی بر اهداف، آرمان و ایدەآلهایی ذهنی است ، بە عبارتی دیگر از آنجا کە ساختارهای عینی و ظاهری برآمدە و برآیند تغییر در ساختارهای ذهنی و معنایی هستند. هیچ‌گونە تغییری در آنها در غیاب تحول در ساختارهای ذهنی روی نخواهد داد. در واقع ساختارهای ذهنی(اندیشە، گفتمان، ایدئولوژی) هارمونی بخش جنبشها جهت ایجاد تغییرات عینی می‌باشند. نقش ساختارهای ذهنی بە این ترتیب است کە توانایی و قابلیت کنش آگاهانه را در کنشگر براي دستیابی به اهداف شامل: ارادە آزاد، عقلانیت وانگیزش بەمعناي بسترو زمینۀ شکل‌گیری رویدادهای اجتماعی و ایجاد نظم در روابط اجتماعی و سیاسی را درطی زمان فراهم می‌کند.

عمدە مناقشات در حوزە سیاسی و اجتماعی ایران در جهت ایجاد تغییر طی دو سدە گذشتە هموارە حول محور تغییر در ساختارهای عینی در راستای کسب قدرت بودە. اما در این میان آنچه هموارە مورد غفلت قرار گرفتە توجە بەنقش و اهمیت ساختارهای ذهنی است، برای نظم بخشی، اثربخشی و جهت بخشی بە تحولات همسو با اهداف، آرمان و ایدەالهایی کە همچون نتیجە نهایی درصدد تحقق آنها بودە و هستند. شاید این روشن‌ترین جواب باشدکە چرا تغییرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شکل‌گرفتە طی دویست سال گذشتە هیچکدام منجر بە دمکراسی، آزادی، عدالت و برابری نشدەاند. اندیشمندان برای توضیح و تشریح تحولات سیاسی و اجتماعی بەخصوص از ربع‌آخر قرن بیستم بر این موارد عمدە تاکید کردەاند:

 الف: مقیدبودن ساختارهای عینی بە ارادە، آگاهی، معنا بخشی (از طرف فرد و جامعە) و تناسب آنها با آرمانها و اهداف فرد و جامعە.

ب: تاکید بر تاثیر فرهنگ در شکل دادن بە ساختارهای عینی و تحولات سیاسی و اجتماعی.

پ: تاکید بر اهمیت روابط بینادهنی در شکل دادن بە فرهنگ، ارزشها و هجنارها و تاثیر انها بر ساختارهای عینی.

بدون شک آنچکە در این موارد بر آنها تاکیدە شدە، اهمیت فرم ذهنی(اندیشە،گفتمان و ایدئولوژی) است، جنبشهای اجتماعی ایران طی دو سدە گذشتە هیچ‌کدام معرف، برآمدە و نمایندە یک اندیشە، گفتمان یا ایدئولوژی دمکراسیخواە، آزدایخواە و عدالت‌خواە نبودەاند، زیرا هیچ‌کدام از جنبشهای اجتماعی در ایران برآیند تغییر و تحول در فرمهای ذهنی فرد و جامعە مطابق با آرمانهای دکر شدەنبودە، بلکە محصول تغییر در اولویتها بودە، ایران دورە پهلوی با دومشخصە ناسیونالیستی ومذهبی بەصورت حکومتی سانترالیستی (بە مثابە شکل‌گیری قدرت بر اساس شاخصەها و ارزشهای فرهنگی اکثریت وتمرکز قدرت در راستای هژمونی و برتری همان اکثریت) بر  اولویت ناسیونالیسم بر مذهب شکل گرفتە بود، این اولویتها در دورە جمهوری اسلامی با تاکید بر الویت مذهب بر ناسیونالیسم موجد یک حکومت سانترالیستی با مشخصاتی عموما مشترک  با دورە قبل‌گردید. بنابراین جنبشهای اجتماعی در ایران قبل آز آنکە درصدد تغییر ساختار عینی و تغییر در مدیران قدرت باشند، نیازمند تغییر در ساختارهای ذهنی بە صورت درک اهمیت و نقش سوبژە مستقل در شکل دادن بە آزادی، دمکراسی، عدالت و برابری و تغییر در مناسبات ذهنی قدرت هستند.

 منبع: https://t.me/KomarChannel/99

خاورمیانە از نظم تا بی‌نظمی

#شاهوحسینی

 نظم سیاسی و توازن قوای حاکم بر #خاورمیانه هموارە تحت تاثیر توازن قوا در نظام جهانی بودە، اما با فروپاشی شوروی و نظم دوقطبی، خاورمیانه عملا یک نظم سیاسی جدید را تجربه میکند، که آن را کلی گرایی بی ساختار می نامند، این نظم سیاسی جدید به شدت معناگرا، قدسی، مرکزگرا و غیربرابر است. ماهیت دینی، ایدئولوژیک و مطلق‌گرای بازیگران باعث شدە کە جنبەهای واگرایی و گریز از تعامل بەشدت تقویت گردد، روندی کەمنجر بە تقویت نیرو و کنش گریز از نظم سازمان یافتەگردد، کە محصول اعتقاد بە ضرورت و امکان همزیستی مسالمت‌آمیز است. پس می‌توان آن را نوعی بی‌نظمی هم شناخت،  اضلاع این نظم(بی‌نظمی) عبارتند از:

آمریکا: با رگهایی از بنیادگرایی مذهبی و ناسیونالیستی کە خاورمیانە را بەچشم بزرگترین بازار و مصرف کنندە تسلیحات خود میشناسد(علی الخصوص دورە ترامپ)

روسیە: خاورمیانە برای روسیە پس از اروپا، قفقاز، آسیای میانە و اقیانوس آرام اولویت پنجم را دارد، خارمیانە بەدلیل ذخایر انرژی و اهمیتش برای قدرتهای بزرگ اقتصادی و نظامی همچون ژاپن، آمریکا و اروپا برای روسیە مهم است، زیرا از این طریق می‌تواند موازنە قوا را از طریق نفوذ در مناطق استراتژیک رقیب فراهم کند.

اسرائیل: با رگهایی از بنیادگرایی یهودی

ایران: سمبل و راهبر بنیادگرایی شیعی

عربستان: سمبل بنیادگرایی سنی

تا قبل از فروپاشی حکومتهای صدام درعراق و پهلوی در ایران، نوعی تقابل پان ناسیونالیستی  میان دو کشور وجود داشت. عراق دورە صدام داعیە متروپلی ناسیونالیسم عربی را در تقابل با مصر پسا کمپ دیویدی در سر داشت و هموارە بر لبه شکاف فعالی از تقابل با ایران قرار داشت. وضعیتی کە عملا پژواک نظم دو قطبی در نظام بین الملل پس از جنگ دوم جهانی بود، ایران هم‌پیمان استراتژیک آمریکا و عراق هم‌پیمان استراتژیک شوروی. در این دورە از یک طرف بەدلیل فعال بودن شکاف میان اعراب و اسرائیل(بەغیر از مصر کە در کمپ دیوید با اسرائیل صلح کردەبوە)، دورەای کە بە دورە نەسازش نەجنگ مشهور است، و از طرف دیگر شکاف میان اعراب بە دلیل نزدیکی عراق و سوریە بە شوروی و دیگر کشورهای عربی بە آمریکا، ایران در منطقە خلیج فارس از نفوذ و هژمونی برخوردار بود و همین امر نیز عراق را پای معاهدە الجزایر نشاند.

اما با سقوط حکومت پهلوی و شکل‌گیری نظام جدید ایدئولوژیک در ایران کە خود را ام‌القری جهان اسلام و پرچمدار اسلام راستین فرض می‌کرد، تقابل از شکاف ناسیونالیستی بە سوی شکاف مذهبی سوق پیدا کرد. این تقابل و این شکاف تازە فعال شدە برای دورەای عمدە کشورهای عربی منطقە را کە هژمونی مذهب تسنن در آنها مشهود بود بەتقابل با ایران سوق داد، بنابراین شکاف چند دهەای میان اعراب و اسرائیل جای خود را بەشکاف شیعە-سنی و شیعە-یهودی داد. این وضعیت موجد استراتژی مهار دوجانبه از طرف آمریکا شد، بەطوریکە با استفادە از شکاف و رقابت میان عراق و ایران، قدرت و نفوذ هر دو در خدمت نظم منطقەای خنثی می‌گردید. این سیاست با الهام از « سیاست نفوذ جرج کنان » ( ۱۹۴۶) کە برای مهار و در تقابل با شوروی سابق تدوین گردیدە بود، در دورە بیل کلینتون برای کنترل و سد کردن نفوذ دوجانبه ایران و عراق از ١٩٩٣ تا ٢٠٠١ توسط مارتین ایندایک مسئول امور خارجی در شورای امنیت ملی برای مهار دو کشور و ایجاد حاشیەامنیت برای اسرائیل مطرح شد.

تا قبل از پایان جنگ هشت سالە میان ایران و عراق، اگر چە ایران و بنیادگرایی شیعه در تلاش برای برتری  نسبت بە قطب سنی  بود، اما عموما کنشهای یکی از دو قطب شیعه یا سنی توسط دیگری خنثی میگشت و بدین وسیله توازن قوا برقرار میگردید، اما با پایان جنگ هشت سالە، سقوط صدام و هژمون شدن شیعە در عراق، بحران سوریە و حضور نظامی ایران و روسیە درسوریە، ظهور داعش و بحران یمن، مسلح شدن حزب الله و حوثی‌های یمن بە موشکهای ایرانی و تهدید مستقیم اسرائیل و عربستان توسط حزب الله، حماس و حوثی‌ها از طریق شلیک موشک و حملە توسط پهپاد(بەعربستان)به نظر میرسد که توازن و بالانس قوا در خاورمیانه  به هم خوردە و ایران از نوعی هژمونی در خدمت بحران زایی و بهم زدن نظم برخوردار شدە، اگرچە با روی کار آمدن دونالد ترامپ، خروج آن کشور از برجام و اعمال تحریمها تازە علیه ایران بەنظر می‌رسید کە امریکا از یک مجموعە برنامەهای هدفمند و مدون جهت کاستن از هژمونی و تهدیدات منطقەای ایران پیروی می‌کند بە طوریکە فرض براین بود کە آمریکا درصدد شکل دادن بەیک نظم منطقەای جدید است،  اما با عمیق‌تر شدن بحران و با هدف قرار گرفتن پهپاد آمریکا، توقیف نفت‌کش ایران در جبل‌الطارق و متعاقبا توقیف نفت‌کش بریتانیایی در تنگه هرمز توسط ایران، چنین بەنظر می‌رسد کە خاورمیانه به سمت بی نظمی بیشتر بەدلیل تساهل قطبهای جهانی ومنطقه ای پیش میرود، اقدام ایران علیه نفت‌کش بریتانیایی بەنظر می‌رسد اگرچە تلاش برای حفظ برجام را در معرض ترک وشکست جدی از طرف اروپائیها قرار دادە و  بحث از اعمال تحریمهای لندن علیه تهران (حتی در آیندە اروپا علیه تهران) می‌شود واین راە آمریکا را برای اجماع در تقابل با ایران هموارتر خواهدکرد، اما هنوز برنامە و استراتژی مشخص و جامعی جهت کاستن از تهدیدات منطقەای ایران شکل نگرفتە. بنابراین خاورمیانە در دورەای از بی‌نظمی بە معنای عدم توازن و تعادل در مناسبات میان قدرتهای منطقە بەسر می‌برد. فراموش نباید کرد کەتساهل قدرتهای جهانی، گذشت زمان و تداوم بی‌نظمی در خاورمیانه می‌تواند در خدمت ایران باشد.

منبع:  https://t.me/KomarChannel/87

خەسارەکانی ئاوسانی زانیاری پڕوپاگەندەیی لەبۆشایی زانست و عەقڵانییەتی زانست تەوەرەدا

شاهۆ حوسێنی

گەورەترین هەڕەشە بۆسەر زانست، زەین و عەقڵانییەتی زانست تەوەرە(سوژە) لەناو کۆمەڵگای کوردی‌دا نەک کەمی زانیاری و زانست کە ئاوسانی زانیاری پڕوپاگەندەیی(تەبلیغاتی) لەناو کۆمەڵگادایە کە تەنیا و تەنیا بۆ دەکارهێنانی کاتی و بۆ بەرژەوندی کەسی و ڕیکخراوەیی بەرهەم هاتون و دێن نەک بۆ خزمەت بەبەرهەم هێنانی بەرهەم و لیکەوتەی گونجاوی زانستی. بۆ وینە ڕایەڵەگشتێکانی وەک فەیس بووک، تێلگرام، یوتیوب،...هتد لەکوورت ترین کاتدا کۆگشتیەکی بەڕبڵاو لە زانیاری مۆنتاژکراوی زۆر جار نازانستی و موبتەزەل دەرخواردی خوێنەر، بینەر و بەشدار بووان دەدات.
 ئەو رەوتە سێ لیکەوتەی هەبوە بۆ کۆمەڵگای کوردی:

یەکەم: بەرهەم هێنی مەکۆیەکی مەجازیە کە زۆرکەم  ڕەنگدانەوەی واقعی کۆمەلگایە و بەر لەوەکە کارتێکەری کۆمەلگای بەسەرەوە بێت، کارتێکەری حەز و خولیاکانی بەکارهینەری بەسەرەوە دیارە کە بەشی هەرە زۆری بنەمایەکی زانستی و مەعریفی لەخۆناگرێت و لایەنی پڕوپاگەندەیی هەیە.

دووهەم: بەرهەم هێنی زەین و مێنتالیتەیەکی بەرخۆرخوازانەیە(مصرف‌گرایانە) نەک بەرهەم هێن.

سێهەم: بەرهەم هێنی کەسایەتێکی مەجازیە کە زۆرجار هیچ پێوەندیەکی لەگەڵ واقعی کۆمەڵگا نیە. بەجۆری کە زەین و مێنتالیتەی وەها کەسایەتێک بەر لەوەکە بەرهەمی پێوەندی ئیتێرسۆبژێکتیڤ بێت، بەرهەمی کارتێکەری زانیارێکانی جیهانی مەجازیە.

 لەوەها دۆخێک دا پەرەی هەستی بێ نیازی کازب لەناو تاکی کوردا پەرە دەستێنێ، بەجۆری کە تاکی بەرهەم هاتووی وەها کەش و دۆخێک خۆی بی نیاز دەبینێت لە سەردانی سەرچاو زانستێکان، کتێبە مەرجەعەکان و کەلک لێ وەرگرتنیان.

بەداخەوە ئاوسانی زانیاری پڕوپاگەندەیی(تەبلیغاتی) بۆمەبەستی کەسی و ڕێکخراوەیی دوو خەساری گەورەی لێ کەوتۆتەوە:

یەکەم: سادەنواندنی سیاسەت، کلتوور، کۆمەڵناسی و زانستەکانی تر کە پێویستیان بەسەرنج و تێڕامانی زۆر دەقیق و جیدی هەیە  دووهەم: گەمژە پەروەری و گەمژەییە بەمانای وەهمی زانایی و پسپۆری لەغیابی بنەما و ناوەرۆکێکی زانستی.

دیارە ئەو دوو دیاردەیە هەم مەجالی کۆنتڕۆڵ و ملکەچ کردنی تاک لەبارتر دەرەخسێنێت بەهۆی پەرەی پۆپۆلیسم و هەمیش دۆخێکی ئانارشیک دەخوڵقێنێت کە خەساری گەورەی بۆ کۆمەڵگا پێوەیە. بەهۆی ئەوەکە تاک و کۆمەڵگا لە ڕاستێکان و ئەمرە واقعێکان دوور دەکاتەوە و گێرۆدی پەراوێز و ئەمرە وەهمێکانی دەکات. نابێ لەبیر بکرێت کە لەنێوان زانیاری پڕوپاگەندەیی و زانست کە سەرچاوەی ڕاسیونالیسم و بیرمەندیە جیاوازی زۆرە. زانست مەجالی ڕەخنەگری و بەخۆداچوونەوی بەردەوام، بەڕۆژ بوونەوە و پەرەی بەردەوام دەرەخسێنێت و زانیاری پڕوپاگەندەیی ملکەچی، دواکەوتوویی و پنگ خواردوویی.

 

قسەو باسێک لەتەگ کاناڵی ئاسمانی ڕوودا لەسەر هەڵمەتی دەستگیرکردن و گرتنی چالاکوانانی مەدەنی و ژینگەپارێز لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

ئەم بابەتە دەتوانن لەڕێی ئەو لینکەوە ببیین

https://www.facebook.com/RadioRudaw/videos/331046824408994/

ڕیگا چارەی ئاشتیانە وەک پرەنسیپ لەخزمەت کێ و چیدا؟

شاهۆ حوسێنی

خوێندنەوە و ڕوانینی ئۆپۆزیسیونی کوردی رۆژهەڵات بۆ مۆدێڕنیتە بەگشتی و بۆ مۆدێڕنیتەی سیاسی بەتایبەتی، خوێندنەوەیەکی فۆرمالیتە و ڕواڵەتیە، خوێندنەوەیەک لەژێر کارتێکەریی کلتوور و هزری لێنینیستی کە بەداخەوە لەناو کوردا هێژمۆنیی پەیدا کردوە. ئەگەر ئاڵوگۆڕی لە  دیاردەی سۆبژیکتیڤی (عەقڵانییەت، شعور و هزری) مرۆڤی ڕۆژئاوایی بەرهەم هێنیی پرۆتێستانیزم، ئۆمانیسم، ڕەوشەنگەری و بەگشتی سوبژە تەوەرەیی و سەروەری تاک وەک سوبژەی سەربەخۆ و خۆبنیادنەر بوو کە لەدرێژەدا و لە ئاستی سیاسی‌دا بەرهەم هێنیی دیاردە ئۆبژیکتیڤەکانی وەک حکومەتی مۆدێڕنی دیمۆکراتیک، حیزبی سیاسی، پاڕڵمان، سیستمی هەڵبژاردن و...هتد بوو بۆ چارەسەری ئاشتیانە و بەدوور لە تێکهەڵچوونی نێوان ڕوانگە و ئایدە جیاوازەکان و بەگشتی هاوژینیێکی ئاشتیانەی دیاردە جیاوازەکانی ناو کۆمەڵگا، ئەوا لە کلتووری لینینیستی‌دا ئاڵوگۆڕ لە فۆرمە ئۆبژێکتیوەکاندا بوو بە بنەما و ڕەوتێک کە وەک کلیل و نەقشەڕیگای گەیشتن بە ئاشتی، عەداڵەت و یەکسانی چاوی لێدەکرا، بەڵام کێشەی ئەو عەقڵییەتە لەوەدا بوو کە پاوانخوازێتی، نایەکسانی و بێ عەداڵەتی تەنیا لە فۆرم و ڕواڵەت‌دا دەدیت، واتە ڕوانگەیەکی ئۆبژێکتیڤانەی هەبوو، ئەو عەقلییەتە نەیتوانی بە ناخی هزری و ناوەرۆکی مەعریفی مۆدێڕنیتەدا کە پاساوکەر و شەرعییەت دەری فۆرمە ئۆبژێکتیڤەکان بوون ڕۆبچیت، هەر بۆیەش هیج کات نەیتوانی بنیادنەری ڕێگەچارەیەکی ئاشتیانە بێت.

دیتنەوەی ڕیگاچارەی ئاشتیانە بۆ پرسی کورد لە رۆژهەلات بەر لەوە کە لە فۆرمی ڕوالەتی دا بەشێوەی دانیشتن و دانووستان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی بێت، پێویستە بەشێوەی ئاڵوگۆڕ پێکهێنان لە فۆرمی هزری و گوتاری واتە دیاردەی سۆبژیکتیڤی ڕەوایی دەر بە کردوە ئۆبژێکتیڤەکانی کۆمەلگا و حکوومەتدا بێت. ئەوە لەکاتێکدایە کە کۆماری ئیسلامی وەک فۆرمی ئۆبژێکتیڤ و رواڵەتی بەرهەمهاتووی ئیسلامی سیاسی و خوێندنەوەیەک لە شەرعی ئایینی بەهیچ شیوەیەک قائیل بە گۆڕینی فۆرمی زەینی و سۆبژێکتیڤی خۆی نیە و  لەبنەڕەتدا کە دانووستانیش دەکات (ئەگەر مەبەستی ڕێککەوتنیش بێت) ئامانجی گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی ستراتژیکی بنەمایی نیە، بەڵکە مەبەستی لە کۆتایی‌دا ڕیککەوتنیکی ڕواڵەتیە کە لەژێر ڕەوایی "تەقیە" وەک ڕێگایەک بۆ دەرباز بوون لەقەیران ڕویی تێ‌دەکات، ئەگینا مادام ئەو لە دەلاقەی ئایدیا و مێنتالیتەی خۆی‌ڕا ئەوەی‌تر و غەیرییەتەکان وەک هەڵەی ڕەها  سەیر دەکات کە یان دەبێ ملکەچی دەسەڵاتی ئیلاهی و شەرعییەتی خوودای ئەو بن و یان دەبێ لەناو بچن، بەهیچ شێوەیەک باوەری بە هیچ رێگەچارەیەکی ئاشتیانە بەرەو چارەسەری کێشە و قەیرانەکان و یەک لەوان پرسی نەتەوەیی کورد نیە.

دەشێ ئەوەی وەک زەروورەتی دیتنەوەی ڕێگاچارەی ئاشتیانە باسی لێوە دەکرێت، لەلایەک بەمانای دانووستان لەگەڵ وەها دەسەڵاتێکی دیکتاتۆر نەبێ، بەڵکە دەکرێ بەمانی دەرچوون لە مێتۆد و شێوازی لێنینیستی و ڕەچاو کردنی شێوازی ئاڵوگۆڕی هەنگاو بەهەنگاو بێت و لەلایەکی تریش  ئەگەر درووشمێکی ڕوالەتی  نیە، پێویستە  بەر لەوەکە وەک پرەنسیپ و پاساو بۆ دانیشتن لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ڕەچاو بکرێت، بۆ ڕیکخستنەوەی ناو مالی کورد و بنیادنانی ئاشتیەکی نەتەوەیی لەگەڵ جیابیرانی کورد ڕەچاو بکرێت، کە ئەگەرچی ڕەنگە ڕەخنەشیان لەسەر بێت، لانی کەم هێندەی کۆماری ئیسلامی دژە مرۆڤ، دژە کورد و دژە ئازادی نەبوون و نین. با دیتنەوەی ڕیگاچارەی ئاشتیانە لەناو ماڵی خۆمانا دەست پێ بکەین کە دەبێتە سەرچاوەی هێزیکی بەربڵاوی نەتەوەیی.

سەرچاوە: https://t.me/KomarChannel/52