✔️ Interview mit Kurd Channel“

 Shahoo Hosseini

Vierte Woche des Krieges zwischen den USA, Israel und Iran sowie die Folgen der Kämpfe in den vergangenen drei Wochen und die Möglichkeit einer Ausweitung des Krieges auf weitere Bereiche, einschließlich der wirtschaftlichen und energetischen Infrastruktur Irans.

 

فێنۆمێنۆلۆژی شکەست: ڕەچەڵەکناسی جاشێتی لەگوێن قەیرانی ئێپیستمۆلۆژیک

 

 

شاهۆ حوسێنی

جاشێتی، پێش ئەوەی ڕووداوێکی سەربازی یان خیانەتێکی سیاسی بێت، دۆخێکی ئێپیستمۆلۆژیکە؛ واتە شێوازێکی تایبەتە لە "خۆبنیادنان" کە تێیدا مرۆڤی کورد، لەبری ئەوەی خۆی سەربەخۆیانە خۆی دابڕێژێت، و میژووی بۆخۆی بنیادبنێت، دەبێتە ئەوی‌ترێکی دەستی دوو و کەرەستەیەک بۆ تەواوکردنی مێژووی ئەوی دی. لێرەدا کێشە تەنها لە هێژمۆنی، پەرە و زاڵێتی "هێزی داگیرکەر"دا نییە، بەڵکو لەو بۆشاییە ئێپیستمۆلۆژیکەدایە کە نەیتوانیوە "من"ێکی کوردانە وەک چەقێکی مەعریفی فۆرمۆڵە بکات. کاتێک زەین لە بەرهەمهێنانی وێنەیەکی سەربەخۆ بۆ خۆی پەکدەکەوێت، ئەوی‌تربوون وەک "میکانیزمێکی قەرەبووکردنەوە" سەرهەڵدەدات. لێرەوە، جاش تەنها کەسێک نییە کە چەک بۆ دوژمن هەڵدەگرێت، بەڵکو ئەو هەبوونە تێکشکاوەیە کە لە ڕووی مەعریفییەوە "نامۆبوونی لەگەڵ خۆی" وەک "پێویستییەک" قبووڵ کردووە.

جاشێتی وەک دۆخێکی بوونناسی (ئۆنتۆلۆژیا)

جاشێتی لە کوردستاندا ڕووداوێکی مێژوویی نییە کە تەنیا جاروبار ڕوو ئەدات، بەڵکو (دۆخی بوون)ی مرۆڤێکە کە لە پەیوەندییەکی ڕەسەن لەگەڵ "ژینگە" و "مێژوو" دابڕاوە. کاتێک مرۆڤی کورد ناتوانێت وەک "سووژەیەکی سەروەر" خۆی پێناسە بکات، تووشی جۆرێک لە (ئۆنتۆلۆژیای پەراوێز) دەبێت. لەم دۆخەدا، "بوونی خۆی" تەنها لە ئاوێنەی "ئەوی دی" (داگیرکەر)دا دەبینێتەوە. جاش لێرەدا ئەو بوونەوەرەیە کە پێی وایە بێ پاشکۆ بوون بۆ هێزێکی دەرەکی، هەبوونی تیا دەچێت. ئەمە ئەو شوێنەیە کە تێیدا شکەست دەبێتە بەشێک لە شوناس؛ شکەست نەک وەک دۆڕان لە شەڕێکدا، بەڵکو وەک بڕوابوون بەوەی کە "من ناتوانم سەردەست و سەروەر بم، ڕەنگە بەهۆی غیابی ئیرادە، ئاگایی و غیرەت، کەوابێ دەبێ ژێردەستە بم".

قەیرانی ئێپیستمۆلۆژیک؛ زەین وەک بوونێکی فۆرمۆڵە نەکراو

بنیادی جاشێتی لەسەر (نەبوونی مەعریفەی خۆیی) ڕاوەستاوە. ئەگەر "زەینی کوردانە" وەک سیستەمێکی مەعریفی فۆرمۆڵە کرابایە، تاکی کورد دەبوو بە خاوەنی پێوەرێکی ناوخۆیی بۆ ناسینی "بەرژەوەندی" و "مەترسی". بەڵام کاتێک ئەم زەینە فۆرمۆڵە نەکراوە، تاکی کورد تووشی جۆرێک لە (سەرلێشێواوی و نامۆیی مەعریفی) دەبێت. ئەو ناتوانێت جیاوازی بکات لە نێوان "بەرژەوەندیی نەتەوەیی" و "بەرژەوەندیی داگیرکەر"، چونکە چاویلکەیەک کە جیهانی پێ دەبینێت، هی خۆی نییە. لێرەوە جاشێتی دەبێتە بەرهەمی لاوازیی زەینی؛ واتە تاکی کورد ناتوانێت وەک سووژەیەکی بیرکەرەوە، خۆی بە کوردستانەوە گرێ بداتەوە، چونکە "کوردستان" لە زەینی ئەودا هێشتا وەک چەمکێکی فەلسەفی و سیاسی "سەروەر" دانەمەزراوە.

ڕەچەڵەکناسیی پاشکۆیی؛ جاشێتی وەک دەرکەوتەیەکی ناوخۆیی

بە پێچەوانەی گوتارە کلاسیکییەکان کە جاشێتی بەرهەمی هێزو توانایی باڵای دەرەکی دەبینن، ڕەچەڵەکناسیی ئەم دیاردەیە نیشانمان دەدات کە جاشێتی لەناو "کەلێنە فیکرییەکانی ناوخۆ"دا گەشە دەکات. ئەوە لاوازیی ئیرادەی سیاسی و نەبوونی پڕۆژەیەکی فیکری نەتەوەییە کە ڕێگە بۆ هێزی دەرەکی خۆش دەکات تاکی کورد وەک ئامراز بەکاربهێنێت. جاشێتی، دەرکەوتەی ئەو ڕاستییە تاڵەیە کە ئێمە وەک نەتەوە لاوازبووین کە "ناوەندێکی گوتاری دروست بکەین کە تێیدا تاکی کورد هەست بە "پڕبوونی شوناس" بکات. کاتێک ناوەند غائیب بێت، پەراوێزەکان (جاشێتی) دەبنە چەقی بڕیاردان.

دەرەنجام

بۆ تێپەڕاندنی "فێمنۆمێنۆلۆژی شکەست"، پێویستمان بە گەڕانەوەیە بۆ سەربەخۆیی فیکری، واتە نەستەرگەری وشیاری. تا ئەو کاتەی "زەینی کوردانە" فۆرمۆڵە نەکرێت و وەک چەقێکی مەعریفی خۆی ڕانەگەیەنێت، جاشێتی وەک نیشانەیەکی ئەو نەخۆشییە ناوخۆییە دەمێنێتەوە. ڕزگاریی ڕاستەقینە لە ڕێگەی دیکۆنستراکۆنی (هەڵوەشاندنەوەی) ئەو سیستەمە مەعریفییە تێکشکاوەیە کە پاشکۆیی وەک چارەنووس نیشانی تاکی کورد دەدات. ئێمە پێویستمان بە "نەشتەرگەریی سووژە" هەیە، تا تاکی کورد لە "ئامرازێکی بێدەنگ"ەوە بگوێزینەوە بۆ "سووژەیەکی مێژوویی" کە توانای گرێدانەوەی ئۆرگانیکی بە کوردستان و مێژووەکەیەوە هەبێت.

 

تراژیدی چالاکی پڕۆکسیکاڵ: کاڵبوونەوەی "سۆژەڤانی" لە تەمی شەڕی پڕۆکسییەکاندا

 

 (ساڵح موسلیم و توانەوەی "شۆڕشگێڕی" لە خزمەت هاوسەنگییە نا-کوردییەکاندا)

نووسینی: شاهۆ حوسێنی

 

چالاکی کوردەکان لە مێژووی هاوچەرخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، لەو شوێنەی کە بوون و هەستیان کراوە بە چوار پارچە، بەردەوام خەریکی بەرهەمهێنانەوەی ئەو تراژیدیایانەیە کە تێیدا «ئامانج» وەک پرسێکی باڵا، گۆشت و پێستی کورد دەکاتە قوربانی (دابڕانی بوونناسانە). کارنامەی سیاسی ساڵح موسلیم و ڕەوتی فکری ئەو لە سووریا، نموونەیەکی باڵای ئەم دابڕانە بوونناسانەی؛ لەو شوێنەی کە شۆڕشگێڕی نەک وەک پڕۆسەیەکی زەینی بۆ گەشەکردنی سۆژەڤانی کوردی و دەستەبەرکردنی سەروەری ئیرادەی نەتەوەیی، بەڵکو وەک ئامرازێک بۆ جێگیرکردنی هاوسەنگییە نا-کوردییەکان بەکار هێنراوە.

لە ڕوانگەی کۆمەڵناسێوە، ئێمە لەبەردەم دیاردەی (بێ‌جێگەیی و هەڵواسراوی) چالاکیی تاکی کوردیداین. لەم پرۆسەیەدا، سۆژەی کورد کە دەیتوانی لە جیهانی هەوڵەکان بۆ "بێ‌هەستکردنی" (بوون)ی کوردی، خۆی تەلارسازی بوون و هەستیی خۆی بێت، لە تەمی شەڕی پڕۆکسێکاندا بۆ ئاستی "کۆڵبەر و جێبەجێکاری پڕۆژەکان" دابەزی. ئایدۆلۆژیای ئۆجەلان، کە لە ڤیترینی سەرگەردانییە زەینییەکانی خۆیدا گەیشتە "کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک" و ڕزگاری لە "دەوڵەت-نەتەوە"، لە کرداردا بوو بە کاتالیزۆرێک کە هێزی ڕادیکاڵی جەماوەری کوردی لە خزمەت جێگیریی ژییۆپۆلەتیکی هێزە نا-کورد و دژە-کوردەکاندا بەکار هێنا.

ئەوەی لێرەدا ڕوو دەدات، شۆڕشگێڕی و چالاکیی شۆڕشگێڕانە نییە، بەڵکو گۆڕانێکی (توانەوەیەکی) کارکردی و بوونناسانەیە. ساڵح موسلیم وەک جێبەجێکاری این پارادایمە، سیمبۆلی نەوەیەک لەو چالاکوان و شێوە شۆڕشگێڕانێک بوو، کە بەرگرییان لە مان و ئێپسیتمۆلۆژی ناوەکییەکەی خۆی کوردی و چوارچێوەی ئیرادەی "خۆ-بنیاد" خاڵی کردەوە و کردیانە دراوێکی باو لە مامەڵە شێوە "پاش-کوردستانیدا". لەم کازینۆ خوێناوییەدا، ئەوەی لەدەست چوو تەنیا جوگرافیا و شوێن نەبوو؛ بەڵکو سۆژەڤانی سیاسی نەتەوەیەک بوو، کە جارێکی تر لە تەرازووی هێزە نا-کوردییەکاندا، وەک شت‌ومەک و بوونێکی بەرکار سەیر کرا. بۆیە دەکرێت بە ڕوانگەیەکی ڕاشکاوانە بگوترێ: شۆڕشگێڕبوون کاتێک لە خزمەت ڕزگاری زەینی مرۆڤ وەک "سۆژەیەکی خۆبنیاد"نەر دەردەچێت و دەبەسترێتەوە بە پێویستییەکانی هاوسەنگیی "ئەویتر"ی نا-کوردی، هیچ نییە جگە لە نمایشێکی کۆمیدیی ڕادیکاڵ بۆ بنبەستێکی پارێزگارانە.

١. مەسرەفی و بە شت‌ومەک‌کردنی چالاکی: خوێن لە تەرازووی هێژموونی ڕێکخراوەییدا

لە پارادایمی ساڵح موسلیمدا، خەباتکاری کورد (ژن و پیاو، پیر و گەنج) لە چالاکوانێکی نەتەوەخواز و ناسنامەخوازەوە، بوو بە کاڵایەکی غەیرە ستراتیژی لە بازاڕی هێزە نا-کوردییەکاندا. کاتێک گیانی گەنجان لە کۆبانی و عەفرین، نەک بۆ جێگیرکردنی جوگرافیایەکی نەتەوەیی لەسەر بنەمای ناسنامەی کوردی، بەڵکو بۆ کڕینی شەرعییەتی سیاسی لە جیهانی نا-کوردیدا خەرج کرا، بەئاشکرا بینەری بۆش‌کردنەوەی بەرهەڵستی، شەهید، شۆڕشگێڕ و فیداکارین لەمانا. لێرەدا خوێن نەک تۆوی ئازادی، بەڵکو دراوێکی باو بوو بۆ دانیشتن لەسەر ئەو مێزانەی کە لە کۆتاییدا کوردەکان تێیدا نەک خاوەن ماڵ، بەڵکو وەک میوانێکی کاتی سەیر دەکران.

٢. خاکی کرێ و وەهمی هەژموون و دەسەڵات

کۆمەڵناسی دەسەڵات لە ڕۆژئاوا نیشانی داوە کە ئەم دەسەڵاتەی "ئاپۆئیزم" بەرهەمی هێناوە، نەک لەسەر بنەمای گرێبەستێکی کۆمەڵایەتیی ناوخۆیی، بەڵکو لەسەر ستوونە لرزۆکەکانی ئایدۆلۆژیای نا-کوردی و مۆڵەتی فڕینی بێگانەکان بونیاد نراوە. ساڵح موسلیم و هاوفکرەکانی، بە گرێدانی چارەنووسی نەتەوەیەک بە "ڤیتۆ"ی جیهانی نا-کوردی، جۆرێک لە "سیاسەتی گوڵخانەیی" (گلخانه‌ای)یان پەرە پێدا. ئەم شوێنە کاتی و کرێییە، بە یەکەم بای ڕێککەوتنە ژێربەژێرەکانی نێوان ئەنقەرە، مۆسکۆ و واشنتۆن (وەک ئەوەی لە عەفرین ڕوویدا)، هەرەسی هێنا؛ چونکە چالاکوانی ڕێکخراوەیی پێشتر سەربەخۆیی بڕیاردانی خۆیان لەبەرانبەر پاڵپشتی لۆجستییدا فڕۆشتبوو.

٣. توانەوەی ناسنامە لە پێناو (هاوسەنگیی ئەویتر)

گەورەترین گورزی ئایدۆلۆژی ئاپۆئیزم، توانەوەی داخوازییە مێژوویی و عەینییەکانی کورد بوو لەناو چەمکە ناپەیوەندیدارەکان و بێ‌گیانەکانی وەک "شێوە نەتەوەی دیموکراتیک". ئەم چەمکانە نەک بۆ ڕزگاریی مرۆڤی کوردی، بەڵکو وەک پۆششێکی دیپلۆماسی داهێنران تا بوونی کوردەکان لەو ناوچانەی کە هیچ پەیوەندییەکی مێژوویی و دیموگرافیکییان پێوە نەبوو (وەک ڕەققە و دێرەزوور)، پاساو بدەن. لە ڕاستیدا، ساڵح موسلیم، کوردی کردە قوربانیی ئینتەرناسیۆنالیزمێکی ئامرازی، تا تەنیا پیادەی ئەو پڕۆژانە بێت کە قازانجی کۆتاییان بێهێزکردنی ڕکابەرە ناوچەییەکانی زلهێزەکان بوو، نەک ڕزگاریی کوردستان.

وتەی کۆتایی

لە کۆتاییدا، ساڵح موسلیم نەک وەک تەلارسازێکی ڕزگاری، بەڵکو وەک تەکنیکارێکی هەرەسهێنان و لەناوبردنی "کوردایەتی" لە مێژوودا تۆمار دەکرێت. شۆڕشگێڕی ئەو تەنیا ناوێک بوو بۆ پرۆسەیەک کە تێیدا سۆژەی سەرکەشی کورد، لەسەر مێزی هێزە نا-کوردییەکان دەستەمۆ کرا و ئیرادەی خۆی لە تەمی شەڕە نیابەتییەکاندا ون کرد. بێگومان بایەخی شۆڕشێک بەو تێچووانە نییە کە دەیدات، بەڵکو بەو ڕاستی و هاوئاهەنگییەیە، کە لەگەڵ جیهانی سۆژەڤانی ئەو جوگرافیایەدا دروستی دەکات کە تێیدا دەژیت. کاتێک تەمی شەڕەکان ڕەویەوە، ئەوەی مایەوە نەک دامەزراوەیەکی دیموکراتیکی پایەدار، بەڵکو نەتەوەیەک بوو کە جارێکی تر تێگەیشت: شۆڕشگێڕبوون بەبێ سەروەریی ئیرادەی نەتەوەیی، تەنیا ئەکتەربوونە لە شانۆگەرییەکدا کە نووسەرەکەی لە پایتەختێکی نا-کوردیدا دانیشتووە.